Elisabeth Sparkle, genç Sue karakterini yaratırken, aslında kendi yaşlanmış bedenini reddeder. Bu, yüzeyde gençlik arayışı gibi görünse de, özünde daha derin bir narsisistik yarayı açığa çıkarır. Elisabeth, gençliğinde sahip olduğu güzellik ve cazibeyi kaybetme korkusuyla yüzleşirken, kendi değerini bu fiziksel özellikler üzerinden tanımlamaya başlar.
Bu durumu açıklamak için şu örneği düşünelim: Elisabeth, kariyerinin zirvesindeyken güzelliği ile övülür, bu da ona toplum içinde güçlü ve değerli hissettirir. Ancak yaşlandıkça, toplumun ona karşı tutumu değişir ve bu değişimle birlikte kendi içindeki narsisistik çatışma şiddetlenir. Yaşlanmış bedenini reddederek genç Sue’ya duyduğu hayranlık, Elisabeth’in narsisistik yarasının bir tür “iyileşme” çabası olarak ortaya çıkar. Kendini yalnızca genç Sue’nun gözünden “mükemmel” olarak görebilmektedir. Bu narsisistik yaralanma, Elisabeth’in değerini tamamen gençliğe ve dış görünüşe bağımlı hale getirir.
Genç Sue karakterini yaratan “The Substance” adlı serum, Elisabeth’in gençlik arzusunu besleyen bir bağımlılık nesnesine dönüşür. Bu bağımlılık döngüsü, bir süre sonra Elisabeth’in kendi öz kimliğinden kopmasına neden olur. Serumun her kullanımı, onun geçici olarak gençleşmesini sağlarken, Elisabeth’i gerçekliğinden giderek uzaklaştırır.
Bu durumda bağımlılık döngüsüne dair şu örneği düşünelim: Bir birey kendini değersiz hissettiğinde, bunu telafi etmek için belirli bir bağımlılık nesnesine yönelir. Elisabeth için “The Substance” serumu, içsel olarak yetersiz hissettiği gençlik ve güzelliği “geri kazanmak” adına bir saplantıya dönüşür. Bir süre sonra, kendi değersizlik hissini bastırmak için yalnızca genç Sue’nun varlığına tutunur. Psikolojik olarak, bu tür bir bağımlılık nesnesi, kişinin içsel çatışmalarını ve kimlik kaybını bastırma girişimi olarak kendini gösterir. Elisabeth, serum kullanımıyla her defasında genç Sue’nun yansımasını görerek kendini “tamamlanmış” hissetse de, aslında öz kimliğinden biraz daha uzaklaşmaktadır.
Elisabeth, genç Sue’ya duyduğu hayranlık yüzünden kendi yaşlanmış bedenine karşı yabancılaşır. Bu parçalanma, bir bireyin kimliğini yalnızca fiziksel görünüme indirgediğinde yaşadığı derin içsel çatışmaların bir sonucudur. Genç Sue, Elisabeth için “kabul edilebilir” olan tek versiyon haline gelirken, yaşlanmış bedenini görmek istemez ve onu “istenmeyen” olarak değerlendirir.
Bu durumu açıklamak için şu analojiyi kullanabiliriz: Bir insan, kendini yansıması üzerinden değerlendirir ve yansıma “kusursuz” hale geldikçe benliğiyle daha da yabancılaşır. Elisabeth de genç Sue’nun “kusursuz” imajıyla kendini tanımlar ve gerçek, yaşlanmış bedenine duyduğu nefreti giderek besler. Bu yabancılaşma, Elisabeth’i içsel olarak parçalanmaya iter; kendini yalnızca genç yansıması aracılığıyla değerli hissetmeye başlar. Oysa bireyin gerçekliğiyle, olduğu haliyle barışık olması, içsel huzur ve denge için gereklidir.
Filmin sonunda Elisabeth, gençlik saplantısının sonuçlarını ruhsal ve fiziksel olarak yaşar ve bir canavara dönüşür. Bu dönüşüm, güzellik saplantısının insanı kendinden nasıl koparabileceğinin çarpıcı bir simgesidir. Artık yalnızca ruhsal değil, fiziksel olarak da tanınmaz bir hale gelmiştir. Bu noktada Elisabeth, eski yaşlanmış haline özlem duyar; aslında bu özlem, kendi gerçekliğine duyduğu bilinçdışı bir özlemdir.
Bu durum, saplantılı bir güzellik arayışının yıkıcı sonuçlarını gözler önüne serer. Elisabeth, canavar halindeyken, güzellik standartlarının esiri olarak, kendinden uzaklaşmış ve kendine yabancılaşmış bir varlık haline gelir. Bu aşamada izleyiciler, Elisabeth’in gerçek benliğiyle barışmasını, yani en doğal ve insani haliyle yeniden bağlantı kurmasını arzular hale gelir. Bu özlem, güzellik ideallerine uymanın bireyin kimliğini nasıl tehdit edebileceğini açıkça ortaya koyar.
Filmde, Elisabeth’in güzellik saplantısı yalnızca kişisel bir tercihin ötesinde, toplumsal bir eleştiriyi de beraberinde getirir. Modern toplumun gençlik ve güzellik idealleri, kişiyi yalnızca fiziksel görünümleriyle değerlendirir; “genç değilsen yoksun” mesajını verir. Elisabeth, bu standartlara uyum sağlamak için kendi gerçekliğini reddeder ve bu, onun güzellik ideallerine uymak için öz kimliğinden ödün vermesi anlamına gelir.
Örneğin, toplum içinde güzellik ve gençlik standardına göre tanımlanma arzusu, bireylerin kendi içsel benliklerinden uzaklaşmalarına neden olabilir. Elisabeth de toplumun dayattığı güzellik standartlarına uymak adına gerçek benliğinden ödün verir ve bu da onun giderek kendine yabancılaşmasına, hatta kendi değerini yitirmesine neden olur. Güzelliğin geçici, yüzeysel bir özellik olduğu, bireyin ise gerçekliğiyle, yaşlanmasıyla değer kazandığı bu hikayede önemli bir mesaj olarak öne çıkar.
Elisabeth’in sonunda yaşlanmış haline duyduğu özlem, güzellik ve gençlik uğruna kimliğinden uzaklaşmanın acı bir sonucu olarak belirir. Gençlik saplantısı, öz benliği tehdit eden bir unsur haline gelir. The Substance filmi, güzelliğin yalnızca geçici bir özellik olduğunu, bireyin derinlerde ise kendi gerçekliğine ihtiyaç duyduğunu gösterir. Bu hikaye, güzelliğin geçiciliğini ve kişinin öz benliğini koruyarak içsel huzura ulaşmasının önemini hatırlatır; bizi kendi “yaşlanmış” ama “gerçek” halimizi kabullenmeye davet eder.
Copyright © 2024 Uzman Klinik Psikolog Ömer Kurt
YRC Bilişim